Handleidingen Bij Encore
© Copyright Denkster 2004 - 2010
Tips voor het editen van notenschrift	Bijgewerkt: 23-11-2010
	Zoek ander antwoord

Deze pagina bevat een reeks tips voor het werken met Encore, naar aanleiding van vragen en veel gemaakte fouten. Voor een complete handleiding zie de helpfunctie in het programma, het Engelstalige manual, dat u vindt op de Encore CD en op de website van GVox, of de uiterst volledige, duidelijke Nederlandstalige handleiding.

• Marks (Leestekens) op noten
• Legatobogen
• Staff sheet (Balkenblad) instellen
• Transposities
• Brackets en instrumentgroepen
• Lijn om tekst
• Rechtzetten, horizontaal
• Rechtzetten, Verticaal
• Stokken (Stems) en Waardebalken (Beams)

Marks (Leestekens) op noten Als u een kruis of mol of herstellingsteken, fermata, roffelteken, articulatieteken, triller of iets dergelijks bij een noot wilt moet u met de muis OP DE KOP van de noot klikken. Hij komt er dan op de meest voor de hand liggende plaats AAN VAST te zitten. Handig als u later nog moet schuiven of transponeren! Open het palet met het gewenste teken (Marks1, Marks2 of Symbols). Klik op het gewenste teken. Uw cursor krijgt de vorm van het teken. Klik met het teken op de kop van de noot. Het teken hecht zich aan de noot, op de meest voor de hand liggende (default) plaats. Wilt u het leesteken juist boven i.p.v. onder, of onder i.p.v. boven? Druk dan tijdens klikken op de [Ctrl] toets.

Wilt u een heel groepje noten van dezelfde leestekens (marks) voorzien? Selecteer de noten, Kies uit het menu Notes, de optie Add.. en dan uit het submenu de optie Marks (zie afbeelding rechts). Het dialoogvenster Add Marks (Leestekens toevoegen) verschijnt (zie afbeelding onder).
Selecteer gewenste teken, Kies de juiste positie (default betekent: standaard) Klik op OK.

Legatobogen

Als u een legatoboog over noten wilt is het meestal het handigst om de noten te selecteren en Ctrl-L te drukken. Daarna kunt u de vorm nog aanpassen door te trekken aan de stuurpunten (Control points) van de legatoboog. Zet deze stuurpunten aan met [Ctrl]+['].
Legatobogen en andere tekst goed plaatsen vergt veel werk. Het is raadzaam legatobogen pas te plaatsen als de partituur vrijwel af is en u niet meer hoeft te schuiven.

Staff sheet (Balkenblad) instellen

In het venster Staff Sheet (Balkenblad) kiest u voor elke balk

• plaats in het systeem (volgorde)
• naam die op de partituur komt,
• nootgrootte,
• volume,
• transpositie (Key, toonsoort),
• instrumentgeluid,
• MIDI-kanaal

U moet voor elke instrument-klank een verschillend Channel (Kanaal) kiezen. Dus bijvoorbeeld:

• Piccolo op A1,
• Fluit 1 en 2 op A2,
• Hobo 1 en 2 op A3 enz.
• Niet-melodische percussie MOET altijd kanaal 10 (A10 of B10) hebben.
  Melodische percussie (Vibrafoon, Marimba, Xylophone, gestemde Woodblocks, Steel drums) moet juist niet kanaal 10 hebben.

Voor meer uitleg over het begrip Midi-kanaal zie de pagina Midi kanalen.

Handige keuzes voor nootgrootte

• partituren: nootgrootte 1 (tijdens het editen is grootte 3 handiger, maar veel dirigenten prefereren overzicht boven leesbaarheid).
• partijtjes: nootgrootte 3. Dit is perfect leesbaar, ook voor 40-plussers en dit laat zich prima verkleinen tot A5 voor de 40-minners.

Transposities

Op de Staff Sheet vindt u de kolom Key (Toonsoort).
Deze geeft de transpositie van het instrument.
Bijna alle blaasinstrumenten zijn transponerend, d.w.z. er klinkt een andere noot dan er geschreven staat. Bijvoorbeeld: een Bes-trompet klinkt een grote secunde = 2 halve noten lager dan geschreven. Een Altsax (Es) klinkt een sext = 9 halve noten lager dan geschreven. Een F-Hoorn klinkt een quint = 7 halve noten lager dan geschreven. Voor het volledige beeld zie KlinktAls.enc.
Bij Key vult u dus in: het aantal halve noten dat het instrument transponeert.

Als u twijfelt over de transpositie is het vaak mogelijk om deze af te leiden uit de voortekens van het instrument in het originele muziekstuk.

Brackets en instrumentgroepen

Het is gebruikelijk brackets (rechte haken) te gebruiken om de instrumentgroepen te groeperen: Een harmonieorkest heeft bijvoorbeeld de groepen Hout / Rieten, Koper, Percussie. Dit bereikt u als volgt:

• Selecteer de onderste en de bovenste balk van de groep en
• kies dan Score,
• Connect Staves,
• Bracket.

Tussen de instrumentgroepen wil men vaak de maatstrepen onderbreken. Dit bereikt u zo:

• Selecteer de onderste balk van de groep,
• kies Score,
• Connect Staves,
• Break Barline.

Om instrumenten te groeperen moet u de volgorde van de balken kunnen wijzigen. Dit gaat heel mooi in het Staff Sheet: gewoon drag en drop.

Lijn om tekst

Er is een heel handige manier om een lijntje om een tekst te krijgen: Dubbelklik op de tekst. Er verschijnt een venster waar je het type kader kunt kiezen en de ruimte rond de tekst.

Rechtzetten, horizontaal

Als u de lengte van noten hebt veranderd (selecteer noot, druk op het cijfer voor de juiste lengte, 1= heel, 2 = half, 3 = kwart enz) speelt het programma de noot niet direct af met de juiste lengte. Dit corrigeert u als volgt:

• Selecteer de maat,
• kies Measures,
• Adjust Playback.

Als niet alle maten evenveel noten bevatten, hebben sommige maten teveel, sommigen te weinig ruimte voor de noten. Dat corrigeert u als volgt:

• selecteer een balk in het systeem dat u wilt corrigeren,
• druk [Ctrl]+[J] (adjust spacing) en
• kruis aan: Engravers spacing (Zetters spatiëring) en Adjust measure width (Maatbreedte corrigeren).

U heeft gemerkt dat de noten automatisch hun plaats in de maat zoeken als u ze toevoegt. Dat kunt u ook zelf aan- en uitzetten:

• Setup,
• Auto Space (Automatisch Verdelen).

Handig als u achteraf een noot ertussen moet prutsen.

Rechtzetten, Verticaal

Als u meer Staves (Balken) op uw blad wilt hebben (bij Encore is het maximum 64 in één systeem!) zult u ze op een andere manier over het blad moeten verdelen. Kies daarvoor

• Score,
• Center Staves.

Ze staan dan allemaal even ver van elkaar.
Passen ze dan nog niet op uw blad,

• kies dan een andere nootgrootte.

Is de nootgrootte verkleinen geen gewenste optie,kies dan een verkleiningspercentage:

• File,
• Page Setup.

Als u de afstand tussen twee Staves (Balken) incidenteel wilt veranderen:

• klik met de muis op de linker bovenhoek van de onderste balk die u wilt verplaatsen en
• sleep hem naar de gewenste plaats (horizontaal is ook mogelijk).

Wilt u dat de afstandsverandering geldt voor alle volgende systemen:

• houd dan tijdens het slepen de Ctrl toets ingedrukt.

Doet u deze Drag & Drop (Slepen en neerzetten)-actie met de linker bovenhoek van de bovenste balk van een systeem, dan verplaatst u het hele systeem.
Door al dit gedoe kunt u het effect krijgen dat de beginposities van de Staves (Balken) niet meer netjes opgelijnd zijn. Om dit te corrigeren heb ik de volgende truc:

• kies View,
• Show/Hide,
• Staff names,
• All pages en dan
• View,
• Show/hide,
• Staff names,
• First page only (of de omgekeerde volgorde).

Stokken (Stems) en Waardebalken (Beams)

Het gebeurt wel eens dat de stokken van de noten de verkeerde kant op wijzen.
In Encore 4.5.5 lossen we dat makkelijk op met het commando Normalize stems. Selecteer de Staff (Balk) waar dit voorkomt, kies Notes (Noten) en dan Stems en dan Normalize. Ook in oudere versies zijn foute stokrichtingen heel snel op te lossen, met een trucje. Selecteer de Staff (Balk) waar dit voorkomt, doe twee keer [Ctrl]+ [=] (nudge up) en dan twee keer [Ctrl]+[-] (nudge down). Het gebeurt wel eens dat de Beams (Waardebalken) niet 'mooi' staan. Selecteer de noten met de lelijke waardebalken Klik dan [Ctrl]+[U] (stokken omhoog) en vervolgens [Ctrl]+[D] (stokken omlaag) (of de andere volgorde al naar gelang de gewenste eindstand).

Denkster Ir. E.D.A.S. Bernard RI | Stationsweg 56 | 2515 BP 's-Gravenhage | T 070 388 456 1 | M 06 19 642 822
KvK nummer 27.179.652 | BTW nummer NL 0633 26 462 B 01
Giro 47 662 74 (vanuit het buitenland: IBAN NL72 INGB 00047 662 74, BIC INGBNL2A) tnv Denkster te 's-Gravenhage